Veranderingen flora op Landschotse Heide

Brabants Landschap heeft tussen 2022 – 2025 planten op de Landschotse Heide in kaart laten brengen. Conclusie in deze periode is dat kenmerkende planten van vochtige heide zijn afgenomen of volledig zijn verdwenen. Hieronder een aantal voorbeelden:

Waterlobelia (verdwenen)
Drijvende egelskop (verdwenen)
Moerassmele (verdwenen)
Beenbreek (verdwenen)
Oeverkruid (afname)
Klokjesgentiaan (afname)
Vlottende bies (afname)
Naaldwaterbies (afname)

De oorzaak van deze verslechtering ligt in een combinatie van vermesting (met verdringing door grassen en mossen tot gevolg), verdroging en de extreem hoge waterstanden in 2024.

Uitzonderlijk

Met het verdwijnen van Beenbreek verliest de Landschotse heide één van haar meest kenmerkende soorten. De vennen hadden in 2024 hogere waterstanden. Dit heeft de zeldzame Waterlobelia helaas niet geholpen. Deze is in het Vissersven niet meer gevonden. In het Scherpven is de zeldzame Drijvende egelskop verdwenen. Vanaf 2022 nam deze bijzondere heideplant al af, maar is nu geheel verdwenen. Na een lichte toename van Moerassmele de afgelopen jaren was deze in 2025 helaas ook niet meer te vinden in het Vissersven.

Deze zeldzame Beenbreek verdween in 2025 van de Landschotse Heide.

Bijzonder

Het is niet allemaal negatief. Er werden meer planten van de Witte waterranonkels gespot. Deze zijn enorm zeldzaam. De Wilde gagel struiken herstellen langzaam langs het Vissersven en de Keijenhurk na de droge jaren ’22 en ’23. In 2024 is extra aandacht besteed aan het voorkomen van Stekelbrem. Deze is vooral langs de Keijenhurk te vinden. Een bijzondere soort voor de Brabantse Kempen, omdat stekelbrem minder voorkomt.

Uitbreiding door beheer

In 2021 zijn op bepaalde plaatsen op de heide banen ‘geshopperd’. Beheerders verwijderen de bovenste laag van de bodem. Zo ontstaan nieuwe kansen voor soorten van vochtige en droge heide. In 2025 zijn een paar van deze banen onder de loep genomen. De tellers hebben soorten als Veenbies, Witte snavelbies, Blauwe zegge, Dwergzegge, Zwarte zegge, Bruine snavelbies, Kleine zonnedauw, Trekrus en Dopheide gevonden. Deze kunnen zich nu verder uitbreiden. Nieuw is het zeldzame Mosbloempje langs één van de droge zandpaden.

Woekert

Tot slot hebben de beheerders meer Watercrassula ontdekt. Dit is een gevaarlijke soort uit Australië en Nieuw-Zeeland. Het woekert in het Berkven en overgroeit andere planten. De Schijngenadekruid is ook een plant die niet van nature voorkomt in het gebied. Dit is een kruipende tot opstijgende plant met redelijk stevig blad met een waslaagje erop. Schijngenadekruid komt uit Noord-Amerika en is Europa binnengekomen via havens in Frankrijk. Van daaruit heeft de soort zich succesvol verspreid naar moerassige gebieden in Zuid-, maar ook Centraal-Europa.